Czy związki zawodowe ponoszą odpowiedzialność za wybór instytucji finansowej w PPK

33214747_s.jpg

Rozpoczęcie funkcjonowania organizowanego, jak również w dużym stopniu finansowanego przez pracodawców, grupowego oszczędzania na cele emerytalne w postaci nowo wprowadzanych od tego roku pracowniczych planów kapitałowych (PPK) rodzi pytanie o rolę przedstawicieli pracowników w tym rozwiązaniu. A także o ich realny wpływ na kształt PPK na poziomie danego zakładu pracy. Z tym wszystkim wiąże się też odpowiedzialność. Dlatego też warto się przyjrzeć właśnie tej kwestii i zobaczyć, czy i za co są oni odpowiedzialni w PPK. Przez przedstawicieli pracowników w PPK należy rozumieć związki zawodowe, a w tych firmach, gdzie ich brak – to nie związkowe reprezentacje osób zatrudnionych.

Rola reprezentacji osób zatrudnionych w PPK

W ramach PPK m.in. z uwagi na wymóg powszechności tworzenia tej formy grupowych oszczędności, ustawodawca ograniczył rolę związków zawodowych oraz innych przedstawicielstw pracowniczych, główny ciężar decyzji o utworzeniu PPK i wyborze instytucji finansowej kładąc na barki pracodawców. Związki zawodowe czy reprezentacja osób zatrudnionych tam, gdzie nie ma związków nie dość, że nie mogą zablokować samego tworzenia PPK przez pracodawcę, to w sumie nie posiadają też stanowiącego wpływu w zakresie wyboru instytucji finansowej zarządzającej PPK. Co prawda przepisy ustawy o PPK przewidują obligatoryjny udział czynnika społecznego w procesie wyłonienia zarządzającego PPK, ale i tak zawsze ostateczną decyzję podejmuje pracodawca. Rola partnerów społecznych została w praktyce zredukowana do funkcji konsultacyjnej. Brak osiągnięcia w określonym czasie porozumienia przez pracodawcy ze związkami czy reprezentacją osób zatrudnionych oznacza, że pracodawca będzie mógł, a nawet będzie musiał, samodzielnie podjąć przedmiotową decyzję. Z drugiej strony oznacza to, że pracodawca nie będzie mógł się zasłaniać brakiem porozumienia, jako wytłumaczeniem, dlaczego PPK nie utworzył.

Wybór instytucji finansowej w ramach PPK

W przypadku PPK ustawodawca przyznał kompetencję do wyboru instytucji finansowej podmiotowi zatrudniającemu, czyli pracodawcy. Uprawnienie to uwarunkowane jest koniecznością posługiwania się przy wyborze tej instytucji finansowej określonymi kryteriami wskazanymi przez ustawodawcę oraz wymogiem zaangażowania reprezentacji osób zatrudnionych w proces tego wyboru. Jednakże stanowisko reprezentacji osób zatrudnionych nie jest dla pracodawcy w żadnym przypadku wiążące i może on w praktyce faktycznie samodzielnie dokonać wyboru instytucji finansowej. Musi być w tym zakresie jedynie dostatecznie zdecydowany oraz konsekwentny w działaniu.

Odpowiedzialność za wybór instytucji finansowej

W przypadku PPK obowiązek dokonania wyboru instytucji finansowej zarządzającej środkami leży po stronie pracodawcy. Jest to jego kompetencja oraz jego odpowiedzialność. Znajduje to potwierdzenie w treści przepisów karnych ustawy o PPK, które przewidują penalizację nieterminowego zawarcia umowy o zarządzanie PPK. A ta właśnie umowa jest zawierana między podmiotem zatrudniającym a daną instytucją finansową. Należy przy tym podkreślić, że pracodawca odpowiada za dokonanie wyboru jako wypełnienie obowiązku utworzenia PPK wynikającego z przepisów ustawy o PPK, ale nie jest odpowiedzialnym za wyniki tego wyboru. To jest pracodawca nie odpowiada za wyniki inwestycyjne czy też stopy zwrotu osiągane przez poszczególne fundusze wybrane przez niego do zarządzania w ramach PPK. W przypadku PPK ryzyko inwestycyjne leży po stronie samych uczestników PPK. Z tym, że o ile brak jest podstaw do stwierdzenia odpowiedzialności pracodawcy istniejącej w kategoriach prawnych, to istnieją poważne argumenty przemawiające za tym, że można mówić o swoistej politycznej czy raczej społecznej odpowiedzialności biznesu za dokonany wybór. Bo przecież w istocie to dokonując wyboru instytucji finansowej pracodawca pośrednio decyduje o wynikach dokonywanych przez jego pracowników inwestycji. Jeśli bowiem wybierze innego usługodawcę to wyniki wypracowane na rzecz uczestników PPK będą prawdopodobnie inne. Być może gorsze a być może lepsze. I trzeba będzie się z tym zmierzyć, a będzie to bardzo łatwo weryfikowalne.

Brak prawnej odpowiedzialności przedstawicieli załogi za wybór instytucji finansowej

W przypadku PPK brak jest podstaw do stwierdzenia jakiejkolwiek odpowiedzialności prawnej przedstawicieli osób zatrudnionych z tytułu takiego wyboru, bez względu na to czy są to organizacje związkowe czy nie związkowe przedstawicielstwo osób zatrudnionych. Powyższe wynika tak z faktu, że obowiązujące przepisy nie nakładają na takie gremium żadnych obowiązków w tym zakresie, jak też ustawodawca nie przewidział możliwości nakładania na takie podmioty jakichkolwiek sankcji. Nie oznacza to, jednakże całkowitego zwolnienia przedstawicieli załogi z wszelakiej odpowiedzialności za wybór, w którym w takim czy innym stopniu uczestniczą. Nie ulega bowiem wątpliwości, że bez względu na brak odpowiedzialności o charakterze prawnym to zawsze po stronie przedstawicieli pracowników współdecydujących, nawet w sposób nieformalny, o wyborze danej instytucji finansowej pozostanie ta odpowiedzialność o charakterze społecznym. Ale z pewnością tak związki zawodowe, jak też nie związkowa reprezentacja osób zatrudnionych osiągając porozumienie z pracodawcą nad wyborem instytucji finansowej w PPK prawnej odpowiedzialności za osiągane wyniki przez tę instytucję nie ponoszą.

Podobne artykuły