Różnice między PPE a PPK

PPK a PPE

W 2019 roku system dodatkowego zabezpieczenia emerytalnego w Polsce został wzbogacony o nową możliwość. Dotychczasowe opcje oszczędzania, w tym w szczególności Pracownicze Programy Emerytalne (PPE), zyskają interesującą alternatywę, jaką będą Pracownicze Plany Kapitałowe (PPK).

PPK w myśl ustawodawcy zostały pomyślane tak, by współistnieć, a nie rywalizować z istniejącymi od 1999 roku PPE. Jednak analiza kluczowych założeń programu pokazuje, że PPK może stać się bardziej powszechną i chętniej wybieraną możliwością gromadzenia oszczędności na jesień życia. Dlaczego? Aby odpowiedzieć na to pytanie, warto dokładnie przyjrzeć się różnicom między tymi dwoma rozwiązaniami.

PPK i PPE znacznie się różnią sposobem finansowania. W przypadku PPE składka finansowana jest obligatoryjnie jedynie przez pracodawcę, chyba że pracownik chce ją dobrowolnie powiększyć. Miesięczna składka podstawowa, którą pracodawca może wpłacać na rzecz pracownika to do 7 proc. wysokości jego wynagrodzenia. Natomiast PPK – bazujące na rozwiązaniach, które z powodzeniem funkcjonują na świecie – to program, który daje większe możliwości różnicowania zasileń, a uczestniczą w nich razem pracownik, pracodawca i państwo (Fundusz Pracy). Pracownik wpłaca między 2 a 4 proc. wysokości wynagrodzenia, a nawet mniej – bo do 0,5 proc. wynagrodzenia jeśli znajduje się w grupie osób o najniższych dochodach, natomiast pracodawca między 1,5 a 4 proc. wysokości wynagrodzenia, a państwo (ze środków Funduszu Pracy) – nowość na tle PPE i niebagatelna zachęta do uczestnictwa w programie – dokłada dopłatę roczną w wysokości 240 zł i powitalny bonus wynoszący 250 zł.

Inne są też zasady powstawania PPE i PPK oraz sposoby przystępowania do nich. PPE są dobrowolne tak dla pracodawców, jak też dla samych pracowników, natomiast są PPK obligatoryjne dla pracodawców, a zatrudnieni będą do niego zapisywani automatycznie, z możliwością jednakże indywidualnej rezygnacji. Analizy wskazują na to, że choć ludzie nie zawsze chcą aktywnie inwestować, to w sytuacji, gdy pracodawca lub instytucja finansowa załatwi za nich wszelkie formalności, większość z nich pozostaje w systemie i docenia ten fakt w przyszłości.

Istotne różnice występują w zakresie powstawania danego rozwiązania. I tak PPE powstanie w wyniku wydania przez Komisję Nadzoru Finansowego decyzji o wpisie danego PPE do rejestru prowadzonego przez ten organ, a tak umowy składające się na PPE wchodzą w życie dopiero z dniem ich rejestracji przez Komisję Nadzoru Finansowego. Natomiast PPK powstaje przez samo zawarcie dwóch umów: umowy o zarządzanie PPK oraz umowy o prowadzenie PPK co nie wymaga żadnej zgody podmiotu trzeciego.

Warto również zwrócić uwagę na istotną różnicę w zakresie uprawnień związków zawodowych czy innej reprezentacji pracowników między PPE a PPK. I tak w przypadku PPE związek zawodowy lub reprezentacja pracowników są stroną umowy zakładowej, a PPE powstanie tylko jeśli reprezentacja pracowników wyrazi na to zgodę. W przypadku PPK jest inaczej - przedstawiciele pracowników mają wyłącznie uprawnienia konsultacyjne i nie są stroną żadnej umowy zawieranej w ramach PPK.

Do PPE mogą przystąpić co do zasady tylko osoby zatrudnione na podstawie umowy o pracę, w wieku poniżej 70 lat, spełniające kryterium stażu pracy określonego w umowie zakładowej PPE. Natomiast PPK będzie bardziej powszechne – objęte nim zostaną wszystkie osoby zatrudnione na podstawie umów w ramach, których odprowadzane są obowiązkowo składki na ubezpieczenie emerytalne i rentowe do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS). Pracownicy do 54 roku życia do programów PPK zapisani zostaną automatycznie, natomiast osoby wieku od 55 do 70 roku życia jeśli złożą odpowiedni wniosek.

Oba programy różnią też możliwości wycofania środków przed emeryturą. W PPE w przypadku jego likwidacji lub ustania zatrudnienia można jedynie dokonać wypłaty transferowej do IKE lub innego PPE. Wraz z likwidacją PPE można również wypłacić zgromadzony kapitał po potrąceniu od niego 19 – proc. podatku oraz kwoty stanowiącej 30 proc. sumy składek podstawowych do ZUS. W PPK istnieje więcej opcji dokonywania wycofania środków, które uwzględniają różne zdarzenia losowe w życiu uczestnika systemu, a także jego potrzeby związane z wiekiem. Pierwsza to wypłata do 25 proc. zgromadzonych środków w przypadku poważnej choroby zatrudnionego lub członka jego rodziny, druga to wypłata do 100 proc. oszczędności na pokrycie wkładu własnego w związku z zaciągnięciem kredytu na kupno mieszkania z obowiązkiem ich zwrotu w terminie od 5 do 15 lat. Można dokonywać również wypłat transferowych na warunkach określonych ustawą.

PPE i PPK to także różne sposoby wypłaty zgromadzonych oszczędności już po osiągnięciu wieku emerytalnego, który w obydwu rozwiązaniach wynosi lat 60. W PPE środki można podjąć jednorazowo w całości w wieku 60 lat (albo 55 lat po uzyskaniu uprawnień emerytalnych) lub w ratach, natomiast po 70 roku życia zostaną mu wypłacone obligatoryjnie. W PPK zastosowano inną konstrukcję skorzystania ze zgromadzonych środków. Po ukończeniu 60 roku życia najczęstszym sposobem będzie wypłata 25 proc. uzbieranej sumy od razu, a pozostałych 75 proc. w ratach rozłożonych na 10 lat. Takie rozwiązanie gwarantuje nie tylko zabezpieczenie pilnych potrzeb bieżących, lecz i długofalowe bezpieczeństwo finansowe. PPK to również ściślej niż PPE uregulowana ustawą polityka inwestycyjna oraz bardziej rozbudowany nadzór instytucjonalny nad całym programem.

Warto też dodać, że z obowiązku tworzenia PPK zwalnia posiadanie PPE, ale pod warunkiem, że w dniu rozpoczęcia stosowania wobec jakiegoś podmiotu przepisów ustawy o PPK, pracodawca prowadzi już PPE i odprowadza składki w wysokości co najmniej 3,5 proc. wynagrodzenia, a do programu PPK przystąpiło minimum 25 proc. pracowników firmy.

Do najważniejszych różnic między PPK a PPE należą:

  • sposoby finansowania,
  • formy przystępowania do programu,
  • możliwości wypłaty zgromadzonych oszczędności,
  • czujniejszy w przypadku PPK nadzór instytucjonalny nad programem.

Podobne artykuły