Uczestnik PPK może musieć sam naliczyć podatek od wypłaty na cele mieszkaniowe

93698317_s.jpg

W przypadku pracowniczych planów kapitałowych zasadą jest, że prawie we wszystkich przypadkach naliczenie i odprowadzenie właściwych zobowiązań podatkowych w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych leży po stronie pracodawcy zatrudniającego uczestnika PPK albo instytucji finansowej zarządzającej danym PPK. Jednakże jak się okazuje, nie zawsze tak jest. Wyjątkiem jest przypadek tzw. wypłaty na cele mieszkaniowe.

Wypłata na cele mieszkaniowe

Warto przypomnieć, że jedną ze sztandarowych instytucji systemu PPK, zachwalaną jako możliwość skorzystania bez obciążeń fiskalnych ze środków zgromadzonych w ramach PPK, jest wypłata na cele mieszkaniowe. Ma ona miejsce w przypadku, gdy uczestnik PPK zdecyduje się na dokonanie wypłaty ze swojego rachunku zgromadzonych tam środków w konkretnym celu. W tym przypadku środki z PPK mogą zostać wypłacone przez uczestnika PPK wyłącznie na pokrycie wkładu własnego w związku z zaciągnięciem kredytu na cele mieszkaniowe. Warto podkreślić, że ustawodawca wskazał, że chodzi tu o kredyt, a nie o pożyczkę, co stanowi istotną różnicę w praktyce. Zgodnie z przepisami przedmiotem wypłaty na cele mieszkaniowe może być nawet do 100% środków zgromadzonych na rachunku uczestnika, bez względu na to, czy są to środki pochodzące z wpłat pracodawcy, wpłat uczestnika czy też z zasileń publicznych w postaci wpłaty powitalnej 250 zł oraz dopłat rocznych po 240 zł. Wszystkie te zgromadzone środki mogą zostać wykorzystane przez uczestnika PPK na cele mieszkaniowe. Ustawodawca przewidział nie tylko ograniczenie wieku uczestnika PPK, który może skorzystać z dobrodziejstwa instytucji wypłaty na cele mieszkaniowe, to jest możliwa jest ona wyłącznie w przypadku uczestnika, który nie ukończył wieku 45 lat, ale także przewidział obowiązek spłacenia przez uczestnika kwoty tej wypłaty na swój rachunek PPK. Literalnie przepis art. 98 ustawy o PPK przewiduje możliwość wypłaty przez uczestnika PPK, który nie ukończył 45 lat, do 100 proc. środków zgromadzonych na rachunku ma takie cele jak na pokrycie wkładu własnego w związku z zaciągnięciem kredytu na budowę lub przebudowę budynku mieszkalnego, mieszkania lub na nabycie nieruchomości gruntowej. Czyli przykładowo, jeśli uczestnik PPK kupuje mieszkanie wartości 500 tys. złotych i zaciąga kredyt w wysokości 400 tys. złotych, to oczekiwany przez jego bank wkład własny w wysokości 100 tys. zł może sfinansować właśnie ze środków swojego PPK.

Techniczny mechanizm instytucji wypłaty na cele mieszkaniowe

Podstawą do dokonania wypłaty na cele mieszkaniowe jest umowa, którą uczestnik PPK zawiera z instytucją finansową, która prowadzi jego rachunek PPK. Ustawodawca przewidział w przepisach tzw. essentiallia negotii tej umowy czy klauzulę, które muszą zostać w niej bezwzględnie uregulowane. Są to między innymi: wskazanie przedmiotowej inwestycji mieszkaniowej, zasady i terminy dokonania przez instytucję finansową wypłaty na cele mieszkaniowe oraz zasady i termin zwrotu wypłaconych środków, który nie może być krótszy niż 5 i dłuższy niż 15 lat. Szczególnie ten ostatni obszar - terminów zwrotu - jest ważny, gdyż reguluje on de facto potencjalne zobowiązania podatkowe uczestnika PPK. Warto przypomnieć, że sama wpłata na cele mieszkaniowe dokonywana w ramach PPK jest co do zasady zwolniona z podatku dochodowego od osób fizycznych, ale w związku z tą instytucją może powstać zobowiązanie podatkowe po stronie uczestnika PPK. Powyższe wynika z faktu, że w przypadku powstania sytuacji zaistnienia braku przez uczestnika PPK do instytucji finansowej zwrotu środków w określonym w umowie z instytucją finansową terminie, zgodnie z art. 30a ust. 1 pkt 11a ustawy o PIT po stronie uczestnika PPK może powstać dochód do opodatkowania. Polski prawodawca uznał, że ten dochód to rodzaj zysku kapitałowego, co w konsekwencji oznacza, że podlega on opodatkowaniu stawką 19 proc. zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych.

Podstawa naliczenia 19% podatku

W przypadku braku terminowego zwrotu przez uczestnika PPK środków pochodzących z wypłaty mieszkaniowej na swój rejestr PPK powstanie po stronie uczestnika PPK odpowiedni dochód dla celów podatkowych. W takim przypadku dochód uczestnika PPK powinien zostać obliczony na podstawie kwoty niezwróconych w terminie środków wycofanych wcześniej z PPK w formie wypłaty na cele mieszkaniowe. Warto, jednakże pamiętać, że w sytuacji dokonania przez uczestnika PPK częściowego zwrotu, opodatkowaniu podatkiem 19% podlegał będzie wyłącznie dochód uzyskany w związku z niezwróconymi środkami, nie zaś z całą kwotą dokonanej wcześniej wypłaty na cele mieszkaniowe. Czyli jeśli przykładowo uczestnik PPK terminowo zwróci 80 000 zł z wypłaconej na cele mieszkaniowe kwoty 100 000 zł, to jego dochodem z tytułu nieterminowego dokonania zwrotu wypłaty na cele mieszkaniowe będzie kwota 20 000 zł, od której trzeba będzie naliczyć i odprowadzić 19% podatku. Powstaje jednak pytanie czy rzeczywiście od całej tej kwoty?

Kiedy powstanie dochód do opodatkowania

Należy podkreślić, że w przypadku braku terminowego zwrotu kwoty wypłaty na cele mieszkaniowe po stronie uczestnika PPK dochód powstanie dopiero w przypadku, gdy środki zgromadzone na jego rachunku PPK wypracowały wcześniej zysk z dokonanych inwestycji. Czyli przykładowo w okresie gromadzenia środków wpłacono 10 000 zł, ale na rachunku PPK jest na moment wypłaty na cele mieszkaniowe zgromadzona kwota 20 000 zł. Czyli jest to 10 000 zł wpłat i 10 000 zł zysku. W takim przypadku w celu wyliczenia kwoty dochodu uczestnika PPK, kwota niedokonanego w terminie zwrotu wypłaconych na cele mieszkaniowe w PPK środków powinna zostać pomniejszona o koszt nabycia odkupionych jednostek uczestnictwa lub umorzonych jednostek rozrachunkowych funduszy zdefiniowanej daty przypadających na ten niedokonany zwrot. W takim przypadku dochód po stronie uczestnika PPK powstaje w dniu następującym po dniu, w którym wypłacone wcześniej środki na cele mieszkaniowe miały zostać zwrócone na rachunek uczestnika PPK prowadzony przez instytucję finansową a zgodnie z umową.

Indywidulny obowiązek uczestnika PPK

W całym systemie PPK co do zasady obowiązki płatnika w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych w przypadku wypłat z PPK ciążą na instytucji finansowej zarządzającej PPK. Jednakże w przypadku nieterminowego zwrotu środków z PPK jest inaczej. Z uwagi na przepis art. 41 ust. 4 ustawy o PIT, należy wskazać, że ustawodawca nie przewidział takiego obowiązku w przypadku dochodu uczestnika PPK uzyskanego w związku z wypłatą dokonaną na podstawie art. 98 ustawy o PPK w zakresie w jakim uczestnik PPK nie dokonał terminowego zwrotu wypłaconych środków w terminie wynikającym z umowy. W takim przypadku obowiązek w zakresie obliczenia oraz terminowego uiszczenia kwoty podatku będzie ciążył na uczestniku PPK który otrzymał wypłatę, nie zaś na instytucji finansowej. Warto o tym pamiętać, gdyż rozwiązanie przyjęte przez ustawodawcę jest jedynym w przypadku ustawy o PPK nałożeniem na samych uczestników PPK obowiązków samodzielnego rozliczenia podatku dochodowego. W praktyce może to być trudne z uwagi na skomplikowaną metodę ustalania wysokości należnego podatku.

Podobne artykuły